Νέο εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας

Ένα νέο εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση των κρουσμάτων έως και 90% σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στην έγκριτη ιατρική επιθεώρηση «The Lancet».

 
Όπως φαίνεται από τα έως τώρα στοιχεία το νέο εμβόλιο είναι πολύ πιο δραστικό και αποτελεσματικό από αυτό που χρησιμοποιείται σήμερα.
Έχει ήδη εφαρμοσθεί μαζικά στο Αφγανιστάν, στην Ινδία και τη Νιγηρία και οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μπορούν να εξαλείψουν την ασθένεια.
Στην Ινδία, όπως αναφέρει το BBC επικαλούμενο τα στοιχεία τη έκθεσης, ο αριθμός των περιπτώσεων πολιομυελίτιδας πέρυσι ανέρχονταν στα 464 ενώ φέτος μειώθηκαν στις 39 περιπτώσεις.
Στη Νιγηρία ο αριθμός των κρουσμάτων μειώθηκε κατά 95%.
Το νέο εμβόλιο και το πρόγραμμα μαζικού εμβολιασμού συνέβαλαν στη δραστική μείωση των κρουσμάτων υποστηρίζει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), ενώ ο γιατρός, Ρόλαντ Σάτερ, μέλος του ΠΟΥ και επικεφαλής της έρευνας εξέφρασε την πεποίθησή του, μιλώντας στο BBC,  ότι με το νέο εμβόλιο θα καταφέρουν να εξαλείψουν την νόσο της πολιομυελίτιδας.

Στήνουν κεραίες 3G στην κορυφή του Έβερεστ

Υπηρεσίες γρήγορου Ίντερνετ στην... κορυφή του κόσμου παρέχει εταιρεία τηλεπικοινωνιών από το Νεπάλ.

 
Η ιδιωτική εταιρεία Ncell εγκατέστησε το πρώτο 3G δίκτυο στην κατασκήνωση του Έβερεστ.
Η εγκατάσταση θα δίνει πρόσβαση στο ίντερνετ σε δεκάδες χιλιάδες ορειβάτες που επισκέπτονται την περιοχή Σολουκούμπου του Έβερεστ κάθε χρόνο.
Μεταξύ των παροχών είναι η γρήγορη πρόσβαση στο διαδίκτυο, η αποστολή βίντεο και e-mail, αλλά και οι βιντεοκλήσεις που είναι φθηνότερες από τα τηλέφωνα μέσω δορυφόρου.
Σύμφωνα με την εταιρεία, ήδη πραγματοποιήθηκε η πρώτη βιντεοκλήση από υψόμετρο 5.300 μέτρων.

Κλεφτές ματιές στην ύλη του πρώιμου Σύμπαντος

Ο LHC ίσως κατάφερε να παραγάγει το «πρωταρχικό μείγμα» κοσμικής ύλης

 

Γράφει ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗΣ

Οι ερευνητές του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών (CERN) στη Γενεύη υποψιάζονται ότι, χάρη στον ισχυρότερο επιταχυντή σωματιδίων στον κόσμο, κατάφεραν να δημιουργήσουν στο εργαστήριο και επομένως να καταστήσουν «ορατές» κάποιες αόρατες μέχρι πρόσφατα πρωταρχικές δομές της ύλης.

 
Απ' ό,τι φαίνεται, στις ακραίες εργαστηριακές συνθήκες στις οποίες λειτουργεί ο επιταχυντής, είναι πιθανότατα εφικτό να σχηματιστεί το αρχικό «Πλάσμα κουάρκ-γλοιονίων», μια τέταρτη κατάσταση της ύλης που εμφανίστηκε τα πρώτα 20-30 μικροδευτερόλεπτα αμέσως μετά τη γένεση του Σύμπαντος, πριν από περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια. Μάλιστα, αρκετοί θεωρητικοί φυσικοί υποστηρίζουν ότι από αυτό το πρωταρχικό «Πλάσμα» προήλθαν όλες οι μεταγενέστερες -μικροσκοπικές και μακροσκοπικές- δομές της ύλης.
Τους τελευταίους μήνες το ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας μονοπωλείται από το λεγόμενο «πείραμα του αιώνα», που πραγματοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών στη Γενεύη. Εκεί βρίσκεται και, μέρα με την ημέρα, αναπτύσσει τις εκπληκτικές του δυνατότητες ο μεγαλύτερος επιταχυντής σωματιδίων που κατασκευάστηκε ποτέ πάνω στη Γη.
Αναφερόμαστε βέβαια στον «Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων», τον περιβόητο LHC (Large Hadron Collider), ο οποίος δικαίως θεωρείται η πλέον ισχυρή, περίπλοκη και δύστροπη μεγαμηχανή που δημιουργήθηκε ποτέ από τη σύγχρονη τεχνοεπιστήμη. Ενα πολυδάπανο τεχνολογικό θαύμα, ειδικά σχεδιασμένο για να βοηθήσει τους φυσικούς να δώσουν κάποιες οριστικές ή έστω ικανοποιητικές απαντήσεις σε μια σειρά από θεμελιώδη αλλά αναπάντητα ερωτήματα: από ποια σωματίδια και αντισωματίδια ήταν φτιαγμένο το πρώιμο Σύμπαν; Υπάρχει το περίφημο «σωματίδιο Χιγκς», που υποτίθεται ότι ευθύνεται για τη μάζα όλων των άλλων σωματιδίων; Γιατί εν τέλει επικράτησε η ύλη και τι απέγινε η αρχική αντιύλη;
Γύρω από αυτά τα βασανιστικά ερωτήματα οι θεωρητικοί φυσικοί έχουν διατυπώσει τα τελευταία χρόνια διάφορες θεωρίες, λιγότερο ή περισσότερο εξωφρενικές, με αποτέλεσμα η σύγχρονη θεωρητική φυσική να θυμίζει σήμερα ένα απέραντο πεδίο μάχης στο οποίο συγκρούονται μέχρι θανάτου οι πιο αυθαίρετες, ευφάνταστες και κυρίως μη εμπειρικά ελεγμένες θεωρίες. Το αν και το ποιες από αυτές τις θεωρητικές προτάσεις θα επιβεβαιωθούν πειραματικά, και συνεπώς θα επιβιώσουν στη Φυσική του αύριο, θα εξαρτηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα πειραματικά αποτελέσματα που θα προκύψουν από τον επιταχυντή LHC. Χωρίς βέβαια να παραβλέπουμε και τα σημαντικά τεχνολογικά οφέλη και τις τεχνικές καινοτομίες που θα προκύψουν από τη λειτουργία του.
Η τερατώδης μεγαμηχανή
Αν ο Βόρειος Πόλος είναι το ψυχρότερο μέρος του πλανήτη μας (-80° C), ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων είναι το ψυχρότερο μέρος του Γαλαξία μας, αφού σε αυτόν η θερμοκρασία κατεβαίνει στους -271° C. Κι αν ο Ηλιος είναι το θερμότερο μέρος του Ηλιακού μας Συστήματος, ο Μεγάλος Αδρονικός Επιταχυντής είναι ίσως ένα από τα θερμότερα μέρη του Σύμπαντος! Πώς όμως αυτό το γιγάντιο τέχνημα καταφέρνει να αναπαράγει τις ακραίες αρχικές συνθήκες που επικρατούσαν στο Σύμπαν λίγα μόνο κλάσματα του δευτερολέπτου μετά τη γέννησή του;
Χάρη στους 9 χιλιάδες και πλέον πανίσχυρους υπεραγώγιμους μαγνήτες του, που δημιουργούν ένα μαγνητικό πεδίο δέκα χιλιάδες φορές μεγαλύτερο από αυτό της Γης, αλλά και επειδή διαθέτει το πιο πολύπλοκο υπολογιστικό σύστημα που κατασκευάστηκε ποτέ μέχρι σήμερα. Αυτή η τεράστια μεγαμηχανή είναι στην πραγματικότητα μια υπόγεια κυκλική σήραγγα μήκους 27 χιλιομέτρων, που βρίσκεται σε βάθος περίπου 100 μέτρων κάτω από τα γραφικά λιβάδια στα περίχωρα της Γενεύης. Η σήραγγα περιβάλλεται από γιγάντιους μαγνήτες που ψύχονται σε απίστευτα χαμηλές θερμοκρασίες (-271,5 OC). Τέτοιες χαμηλές θερμοκρασίες απαιτούνται για να διατηρούνται οι μαγνήτες αυτοί σε υπεραγώγιμη κατάσταση.
Ομως τι ακριβώς μπορεί να κάνει αυτός ο «τερατώδης» ευρωπαϊκός επιταχυντής; Ούτε λίγο -ούτε πολύ είναι σε θέση να αναπαραγάγει, σε μικρογραφία, τις ακραίες αρχικές συνθήκες που επικρατούσαν στο Σύμπαν κατά τις πρώτες στιγμές της ύπαρξής του!
Μέσα στην κυκλική σήραγγα οι επιστήμονες δημιουργούν δύο παράλληλες και αντίρροπες δέσμες πρωτονίων, δηλαδή των θετικά φορτισμένων σωματιδίων που μαζί με τα ουδέτερα νετρόνια συγκροτούν τους πυρήνες όλων των ατόμων. Οσο για τον σκοπό ύπαρξης των γιγάντιων μαγνητών, αυτοί εξαναγκάζουν τις δέσμες πρωτονίων να ακολουθούν μια συγκριμένη κυκλική πορεία χωρίς να προσκρούουν στα τοιχώματα της σήραγγας. Κατ' αυτόν τον τρόπο τα σωματίδια ταξιδεύουν με ιλιγγιώδεις ταχύτητες (πολύ κοντά σε αυτή του φωτός) και όταν οι αντίρροπες δέσμες πρωτονίων αποκτήσουν την επιθυμητή ταχύτητα, τις αναγκάζουν να συγκρουστούν μεταξύ τους σε τέσσερις προκαθορισμένες θέσεις του κυκλικού επιταχυντή. Στις θέσεις αυτές βρίσκονται τέσσερις εξαιρετικά ευαίσθητες αλλά διαφορετικές ανιχνευτικές συσκευές που καταγράφουν καταλεπτώς όσα συμβαίνουν μετά τη σύγκρουση των δύο δεσμίδων. Σχεδόν ταυτόχρονα, όλες οι καταγραφές των ανιχνευτών υποβάλλονται σε λεπτομερή ανάλυση από τα πολύπλοκα υπολογιστικά συστήματα που βρίσκονται εγκατεστημένα σε αυτές τις θέσεις.
Από αυτό το σημείο και μετά αρχίζει η ουσιαστική δουλειά των ερευνητών: χάρη στον LHC είναι σε θέση να ανιχνεύουν κάποια άκρως «εξωτικά», υποθετικά σωματίδια, η ύπαρξη των οποίων, ενώ προβλέπεται από τη θεωρία, δεν έχει μέχρι σήμερα ούτε επιβεβαιωθεί ούτε διαψευσθεί πειραματικά. Για την ακρίβεια, τα περισσότερα πειράματα στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων επιτρέπουν στους ερευνητές να αναδημιουργούν στο παρόν τις πιο ακραίες συνθήκες που κάποτε επικρατούσαν στο Σύμπαν κατά τα πρώτα βήματα της εξέλιξής του. Υπό αυτήν την έννοια ο LHC είναι μια «μαγική» μηχανή του χρόνου που μας επιτρέπει να αναπαράγουμε τόσο τις αρχικές συνθήκες όσο και τη δομή του πρώιμου Σύμπαντος. Και απ' ό,τι φαίνεται, ήδη από τους πρώτους έξι μήνες της λειτουργίας του ο επιταχυντής άρχισε να ανταμείβει πλουσιοπάροχα τους ερευνητές που είχαν επενδύσει σε αυτόν.
Μόλις πριν από μερικές ημέρες (στις 21-09-10) ανακοινώθηκε επίσημα στη Γενεύη η παρατήρηση ενός απροσδόκητου φαινομένου που προέκυψε μετά τη σύγκρουση των αντίρροπων δεσμίδων πρωτονίων στον LHC. Σε αυτά τα πειράματα, μετά από κάθε τέτοια σύγκρουση παράγονται συνήθως καμιά εικοσαριά σωματίδια υψηλής ενέργειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, όπως διαπίστωσαν πρόσφατα, τα σωματίδια που προκύπτουν μπορεί να είναι πολύ περισσότερα, ακόμη και αρκετές δεκάδες. Οταν οι ερευνητές εστίασαν το ενδιαφέρον τους σε τέτοιες ιδιαίτερα παραγωγικές συγκρούσεις, είδαν έκπληκτοι ότι αυτά τα σωματίδια τείνουν να κατανέμονται σε διακριτές ομάδες.
Με άλλα λόγια, διαπίστωσαν ότι σε τέτοιου τύπου συγκρούσεις «υψηλής πολλαπλότητας», όπως τις αποκαλούν οι ίδιοι οι ερευνητές, όταν δηλαδή από τις συγκρούσεις δεσμίδων πρωτονίων παράγονται πάνω από εκατό φορτισμένα σωματίδια, ορισμένα από αυτά τα σωματίδια είναι κατά κάποιον τρόπο εκ γενετής συσχετισμένα: εμφανίζονται πάντα στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους κατά τη στιγμή της δημιουργίας τους.
Εκλεκτικές μικρο-συγγένειες
Ανάλογα φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί κατά το παρελθόν σε πειράματα με ιόντα που είχαν γίνει στα πυρηνικά εργαστήρια Brookhaven των ΗΠΑ, τότε όμως δεν επρόκειτο για συγκρούσεις πρωτονίων αλλά για συγκρούσεις ατομικών πυρήνων με πολύ μεγαλύτερη μάζα! Το γεγονός ότι, κατά τις συγκρούσεις σε επιταχυντή, παρατηρούνται ανάλογες ομαδοποιήσεις και μεταξύ υποατομικών σωματιδίων (π.χ. πρωτονίων) είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και επιδέχεται διάφορες ερμηνείες.
Για παράδειγμα, ενδέχεται να είναι ένα φαινόμενο που οφείλεται και ίσως να εξηγείται επαρκώς από τη φύση των κουάρκ, των υποατομικών σωματιδίων που με τις διαφορετικές τους «γεύσεις», δηλαδή τις ποικιλίες τους, παράγουν τα πυρηνικά σωματίδια (αδρόνια). Ενδέχεται όμως -και αυτό θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον- κατά τις πρώτες στιγμές μετά τον σχηματισμό του Σύμπαντος όλη η ύλη να είχε τη μορφή Πλάσματος από κουάρκ και γλοιόνια (τα τελευταία θεωρούνται τα σωματίδια-φορείς των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των κουάρκ).
Στη σημερινή κατάσταση του Σύμπαντος δεν υπάρχουν βέβαια ελεύθερα κουάρκ ή γλοιόνια. Αυτά είναι πλέον οριστικά «παγιδευμένα» στην τρέχουσα δομή της ύλης, βρίσκονται δηλαδή ενσωματωμένα στις σημερινές πιο σύνθετες μορφές οργάνωσης της ύλης-ενέργειας και συνδιαμορφώνουν τις οικογένειες των μεγαλύτερων υποατομικών σωματιδίων. Μάλιστα, όπως υποστηρίζει το καθιερωμένο σήμερα πρότυπο εξήγησης, μόνο μετά την εμφάνιση της ισχυρής πυρηνικής αλληλεπίδρασης, η οποία διαμεσολαβείται μέσω των γλοιονίων, μπόρεσαν τα κουάρκ να σχηματίσουν τους πρώτους σταθερούς ατομικούς πυρήνες.
Μπορεί τα νέα πειραματικά δεδομένα που ανακάλυψαν οι ερευνητές οι οποίοι εργάζονται στον ανιχνευτή CMS (Compact Muon Solenoid) -έναν από τους τέσσερις μεγάλους ανιχνευτές που βρίσκονται στον Μεγάλο Αδρονικό Επιταχυντή- να φαίνεται ότι ενισχύουν την υπόθεση της ύπαρξης μιας τέταρτης κατάστασης της ύλης, ενός πρωταρχικού Πλάσματος κουάρκ-γλοιονίων, σε καμία περίπτωση όμως δεν αποτελούν την οριστική επιβεβαίωσή της. Πολύ πιο σαφείς απαντήσεις ενδέχεται να μας προσφέρει πολύ σύντομα ένας άλλος ανιχνευτής του LHC. Πρόκειται για το πρόγραμμα «Αλίκη», το οποίο είναι ειδικά σχεδιασμένο για να διερευνά τη δομή και την οργάνωση του εξωτικού Πλάσματος κουάρκ και γλοιονίων.
Οπως διευκρινίζει στη συνέντευξη Τύπου ο Γκουίντο Τονέλι, ο Ιταλός πυρηνικός φυσικός που συντονίζει αυτές τις έρευνες: «Είναι πολύ νωρίς ακόμη για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε επακριβώς περί τίνος πρόκειται. Υπάρχουν πέντε ή έξι εναλλακτικές επιστημονικές υποθέσεις, συνεπώς θα ήταν μάλλον πρόωρο να εξαγάγουμε οριστικά συμπεράσματα. Ο,τι παρατηρούμε είναι ένα εντελώς νέο φαινόμενο, που χρήζει περαιτέρω μελέτης».

Η ξηρασία απειλεί τη Μεσόγειο

Η Μεσόγειος και η Νότια Ευρώπη συμπεριλαμβάνονται στις περιοχές του πλανήτη που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ακραία καιρικά φαινόμενα μέσα στα επόμενα 30 χρόνια αν δεν μειωθούν οι εκπομπές αερίων που επιδεινώνουν το “φαινόμενο του θερμοκηπίου”, υποστηρίζει νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.

 
Η Γη αντιμετωπίζει το φάσμα μιας ευρέως εξαπλωμένης ξηρασίας την οποία κοινό και επιστημονική κοινότητα φαίνεται να μην έχουν συνειδητοποιήσει, αναφέρεται στη μελέτη του Εθνικού Κέντρου Ατμοσφαιρικών Ερευνών (NCAR) των ΗΠΑ, που δημοσιεύτηκε στο διεπιστημονικό περιοδικό για θέματα κλιματικής αλλαγής "Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change", σύμφωνα με τα πρακτορεία Ρόιτερ και Γαλλικό.

"Αν οι προβλέψεις της μελέτης προσεγγίσουν την επαλήθευσή τους, τότε οι συνέπειες για την κοινωνία θα είναι τεράστιες", δήλωσε ο υπεύθυνος της έρευνας Αϊγκούο Ντάι. Η ξηρασία αναμένεται να επιφέρει σοβαρά προβλήματα στη γεωργία, τα αποθέματα νερού, τον τουρισμό, τη βιωσιμότητα των οικοσυστημάτων και γενικότερα στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

Μια σειρά από αλληλοτροφοδοτούμενα φαινόμενα στα οποία συμπεριλαμβάνονται η μείωση των βροχοπτώσεων, η υποχώρηση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, η αποξήρανση του εδάφους και η καταστροφή φυτών και καλλιεργειών είναι συνυπεύθυνα για την εμφάνιση της ξηρασίας.

“Με σχεδόν άνευ προηγουμένου” συνθήκες ξηρασίας απειλούνται οι περιοχές γύρω από τη Μεσόγειο, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενώ ιδιαίτερης επικινδυνότητας θεωρούνται τμήματα της Ασίας και των δυτικών ΗΠΑ, η Νότια Ευρώπη, καθώς και περιοχές της βόρειας Αφρικής, της Νότιας Αμερικής και της Μέσης Ανατολής.

Επίσης σύμφωνα με τη μελέτη θα παρατηρηθεί και το αντίστροφο φαινόμενο. Ενώ τεράστιες πυκνοκατοικημένες περιοχές της Γης αναμένεται να υποφέρουν από υπερβολική ξηρασία για μεγάλες χρονικές περιόδους στο μέλλον, άλλες αραιοκατοικημένες περιοχές σε πιο βόρεια γεωγραφικά πλάτη (βόρεια Ευρώπη, Καναδάς, Ρωσία, Αλάσκα κ.ά.) θα γίνουν πιο υγρές. Ωστόσο αυτή η αυξημένη υγρασία δεν θα είναι σε θέση να αναπληρώσει τις συνθήκες ξηρασίας που θα βιώνει ο υπόλοιπος κόσμος.

Για τις προβλέψεις τους σε υπολογιστές οι αμερικανοί ερευνητές χρησιμοποίησαν κλιματικά μοντέλα του επίσημου Διακυβερνητικού Πάνελ για την Κλιματική Αλλαγή και οι χάρτες που δημιούργησαν δείχνουν ότι μέχρι το 2060 η Νότια Ευρώπη, και όχι μόνο, θα υποφέρει από σοβαρή ξηρασία.

Οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις έχουν ως βάση τις μέχρι τώρα προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη των εκπομπών των “αερίων του θερμοκηπίου”. Αυτό σημαίνει ότι αν επιδεινωθεί η κλιματική αλλαγή η ξηρασία θα πλήξει τον πλανήτη ακόμη πιο νωρίς. Στην περίπτωση αυτή, μέχρι το τέλος του αιώνα (2100), οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι πρωτοφανείς για την ανθρώπινη ιστορία σχηματίζοντας “κοιλάδες θανάτου” σε πολλές περιοχές και ιδιαιτέρως γύρω από τη Μεσόγειο.
(Πληροφορίες ΑΠΕ-ΜΠΕ)
 

Υπό εξαφάνιση όλο και περισσότερα ζώα και φυτά

Το ένα πέμπτο του ζωικού βασιλείου και της παγκόσμιας χλωρίδας απειλείται με εξαφάνιση, σύμφωνα με τους επιστήμονες που συνέταξαν την έκθεση Red List of Threatened Species (Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών). Χάριν, ωστόσο, στις προσπάθειες που καταβάλλουν από κοινού περιβαλλοντικές οργανώσεις, οργανισμοί και κυβερνήσεις, έχει σωθεί ένας σημαντικός αριθμός σπάνιων ειδών.
Αυτές τις ημέρες διεξάγεται στην Ιαπωνία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών η παγκόσμια διάσκεψη για τη βιοποικιλότητα.

Με την αφορμή αυτή δόθηκε στη δημοσιότητα η εν λόγω έρευνα, σύμφωνα με την οποία τα αμφίβια εξακολουθούν να αποτελούν την κατηγορία αυτή των ζώων που απειλούνται σε μεγαλύτερο βαθμό (το 41% των ειδών) σε σχέση με όλα τα υπόλοιπα.
Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται στη νοτιοανατολική Ασία, λόγω της απαλλοτρίωσης εδαφών και της αποψίλωσης των δασών.

"Η ραχοκοκαλιά της βιοποικιλότητας διαβρώνεται" δήλωσε, μιλώντας στο BBC, ο καθηγητής, Έντουαρτ Γουίλσον, του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και πρόσθεσε πως "ένα σκαλοπάτι παραπάνω στον κατάλογο Red List of Threatened Species είναι ένα τεράστιο άλμα προς την εξαφάνιση. Και είναι μόνο ένα μικρό παράθυρο σε σχέση με τις απώλειες σε παγκόσμιο επίπεδο".



Κινήσεις, ωστόσο, όπως η απαγόρευση της φαλαινοθηρίας, έχει φέρει αποτελέσματα, καθώς ο πληθυσμός τους ολοένα και αυξάνεται, σύμφωνα με τον Έντουαρτ Γουίλσον, με αποτέλεσμα να αφαιρεθεί το είδος αυτό από τον εν λόγω κατάλογο των ζώων υπό εξαφάνιση.

Εν τω μεταξύ, μια δεύτερη μελέτη, που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Science, θέτει ερωτήματα όπως που θα οδηγηθεί στο μέλλον ο πλανήτης από τη μία πλευρά λόγω της υπερεκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου και από την άλλη πλευρά με τις συνεχείς προσπάθειες σωτηρίας και διάσωσης της χλωρίδας και της πανίδας.

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Apollo 17 Landing Site Fly-Over

"Hellas Sat" Satellite launch

Συμπτώματα - Πρόληψη

Είδη Καρκίνου Μαστού

Ψηφιακή παράσταση για τα μυστικά του Ηλίου

Στη... διπλή φύση του Ηλίου, την αγαθή με το ζωοποιό φως του και την εχθρική με τα νέφη της καυτής ιονισμένης ύλης, είναι αφιερωμένη η νέα ψηφιακή παράσταση του Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου.

Στο πιο κοντινό μας άστρο, τον Ηλιο, είναι αφιερωμένη η νέα παράσταση του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου, που ξεκινά να προβάλλεται με αφορμή και την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Διαστήματος

Η πρεμιέρα έγινε χθες και από αύριο η παράσταση, με τον τίτλο «Το άστρο της ημέρας», θα δώσει την ευκαιρία στους θεατές να παρακολουθήσουν από κοντά την προσπάθεια των αστρονόμων να αποκρυπτογραφήσουν τα μυστικά που κρύβει ο Ηλιος και να κατανοήσουν φαινόμενα, όπως η αέναη εμφάνιση και εξαφάνιση των ηλιακών κηλίδων, η ασταμάτητη ροή του ηλιακού ανέμου, οι τεράστιες εκροές ύλης από το στέμμα του, η παραγωγή ενέργειας στο εσωτερικό του κ.ά.

Στην τεράστια οθόνη-θόλο του Πλανηταρίου, που έχει έκταση 950 τ.μ. (όσο δυόμισι γήπεδα του μπάσκετ), συνδυάζονται όλες οι δημιουργικές και τεχνικές δυνατότητες, που παρέχουν σήμερα τα σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα και οι νέες τεχνολογίες μ' έναν τρόπο πραγματικά συναρπαστικό.

«Πρόκειται για την καλύτερη παράσταση που δημιουργήσαμε τα τελευταία εφτά χρόνια. Είναι μια παράσταση σπονδυλωτή, η οποία παρακολουθεί τον Ηλιο, από τη γέννησή του ώς τον θάνατό του και από τους αρχαίους πολιτισμούς της Αιγύπτου και των Μάγιας ώς τα τελευταίας τεχνολογίας επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια», μας λέει ο διευθυντής του Πλανηταρίου, Διονύσης Σιμόπουλος.

Μιλώντας για την παράσταση, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης, Ιωάννης Δαγκλής, στέκεται στη διπλή φύση του άστρου της ημέρας, του Ηλίου, που είναι το εγγύτατο στη Γη άστρο.

Από τη μια παρουσιάζεται η αγαθή φύση του Ηλίου του ηλιάτορα, του ευεργέτη της ζωής και της ανθρωπότητας, που μας διασώζει από το ψυχρό έρεβος του αχανούς διαστημικού σκότους και, από την άλλη, αναφέρεται η δολοφονική φύση του Ηλίου, τα νέφη καυτής ιονισμένης ύλης που εκτοξεύει προς όλες τις κατευθύνσεις, απειλώντας τα έργα των χειρών του ανθρώπου στο Διάστημα, αλλά και στην επιφάνεια της Γης, απειλώντας και τον ίδιο τον άνθρωπο, όταν τολμά να απομακρυνθεί από την προστασία του γήινου μαγνητικού πεδίου.

Νέο πειραματικό εμβόλιο για τον καρκίνο του εγκεφάλου

Αμερικανοί επιστήμονες ανέπτυξαν ένα πειραματικό εμβόλιο το οποίο όπως ισχυρίζονται αυξάνει σημαντικά τη διάρκεια ζωής των ασθενών που πάσχουν από την πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου του εγκεφάλου, το γλοιοβλάστωμα.

Η μελέτη, που ήταν μικρού εύρους (αφορούσε μόνο 35 ασθενείς), έδειξε ότι το εμβόλιο μπορεί να επεκτείνει από 15 σε 26 μήνες κατά μέσο όρο τον αναμενόμενο χρόνο επιβίωσης των ασθενών.

Το εμβόλιο -που συνοδεύει την παραδοσιακή αντικαρκινική θεραπεία και δεν την αντικαθιστά- "στοχεύει" ένα επιθετικό καρκινικό γονίδιο, το EGFRvIII, το οποίο τροφοδοτεί την ανάπτυξη του γλοιοβλαστώματος στο ένα τρίτο περίπου αυτών των περιστατικών καρκίνου.

Η ανακάλυψη, υπό τον Ντάρελ Μπίγκνερ, διευθυντή του Κέντρου Εγκεφαλικών Όγκων της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Ντιουκ της Β.Καρολίνα, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό της Αμερικανικής Εταιρίας Κλινικής Ογκολογίας "Journal of Clinical Oncology", σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο.

Επίσης η έρευνα έδειξε ότι αυξήθηκε από 6,3 μήνες για όσους δεν είχαν πάρει το εμβόλιο, σε 14,2 μήνες για τους εμβολιασμένους ασθενείς, η περίοδος επιβίωσής τους χωρίς στο μεταξύ να υπάρξει επιδείνωση της νόσου. Όλοι οι συμμετέχοντες στα πειράματα, είχαν προηγουμένως κάνει χειρουργική αφαίρεση του όγκου, ακτινοβολίες και χημειοθεραπεία.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το εμβόλιο μπορεί να καταστρέφει τα πιο επιθετικά καρκινικά κύτταρα, ενεργοποιώντας την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενούς.

Το γλοιοβλάστωμα είναι η πιο συνήθης μορφή καρκίνου του εγκεφάλου και η πιο θανατηφόρα, ιδίως αν συνοδεύεται από την παρουσία του γονιδίου EGFRvIII, το οποίο ωθεί στην ανεξέλεγκτη επέκταση των καρκινικών κυττάρων και στην εξάπλωση νέων όγκων στον εγκέφαλο. Η πρόγνωση είναι δυσοίωνη για τον πάσχοντα, ο οποίος κατά μέσο όρο έχει περιθώριο επιβίωσης λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά την αρχική διάγνωση.

Ωστόσο επειδή ο αριθμός των συμμετεχόντων στο πείραμα ήταν μικρός, θα πρέπει να γίνουν νέες μεγαλύτερου εύρους μελέτες για να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, το οποίο έχει την ονομασία CDX-110 (από τη Celldex Therapeutics) ή Rindopepimut (από την Pfizer). Άλλες επιστημονικές ομάδες επίσης εργάζονται ήδη για την ανάπτυξη ανάλογων εμβολίων για το γλοιοβλάστωμα.

Εντόπισαν τα γονίδια της μυωπίας

Δύο γονίδια που προκαλούν μυωπία, ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά από δύο ανεξάρτητες επιστημονικές ομάδες, ανοίγοντας το δρόμο για τη δημιουργία φαρμάκων, τα οποία μπορεί μελλοντικά να στείλουν τα γυαλιά στον κάλαθο των αχρήστων.

Μέσα στην επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με Βρετανούς ερευνητές, θα μπορούσε να αναπτυχθεί και να χρησιμοποιηθεί ευρέως ένα φάρμακο (σε μορφή σταγόνων ή χαπιών) που θα εμποδίζει την εμφάνιση ή την εξέλιξη της μυωπίας, απαλλάσσοντας εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο από την ταλαιπωρία των φακών επαφής, των γυαλιών και των διορθωτικών επεμβάσεων με λέιζερ.

Εναλλακτικά, θα ήταν δυνατό να υπάρξει κάποια γονιδιακή θεραπεία, με την εισαγωγή «υγιών» γονιδίων στο μάτι, τα οποία θα αποτρέπουν την μυωπία στο μέλλον.

Η αποκατάσταση όμως των ματιών ενήλικων ατόμων με προχωρημένη μυωπία θεωρείται πολύ πιο δύσκολη, είτε με φάρμακα, είτε με γενετική θεραπεία.

Η ανακάλυψη του ενός γονιδίου έγινε από διεθνή ερευνητική ομάδα, υπό τον δρα Πίρο Χίζι και τον Κρις Χάμοντ του τμήματος γενετικής επιδημιολογίας του King’s College του Λονδίνου, και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό γενετικής “Nature Genetics”, σύμφωνα με τις βρετανικές «Γκάρντιαν» και «Ντέιλι Μέιλ».

Η μυωπία (η δυσκολία εστίασης σε μακρινά αντικείμενα) είναι η πιο κοινή οφθαλμολογική διαταραχή στον κόσμο, παρόλα αυτά ελάχιστα πράγματα είναι μέχρι στιγμής γνωστά για το γονιδιακό υπόβαθρό της, αν και το 80% των περιπτώσεων με τη χειρότερη μυωπία εκτιμάται ότι οφείλονται σε γενετικούς παράγοντες. Η μυωπία αρχίζει συνήθως στην παιδική ηλικία και σε μερικές περιπτώσεις παρουσιάζει ταχεία επιδείνωση.

Οι επιστήμονες γνώριζαν εδώ και καιρό ότι η μυωπία είχε και γενετική αιτία, καθώς ο σημαντικότερος παράγων κινδύνου για την εμφάνισή της σε ένα παιδί είναι αν έχει μυωπία ένας γονέας.

Οι ερευνητές ανέλυσαν και συνέκριναν το DNA άνω των 4.000 βρετανών διδύμων, καθώς και άλλων 13.000 βρετανών, ολλανδών και αυστραλών. Το γονίδιο που εντοπίστηκε (με την ονομασία RASGRF1) θεωρείται ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του ματιού μετά τη γέννηση, καθώς και στην μεταφορά των οπτικών ερεθισμάτων για επεξεργασία στον εγκέφαλο.

Όταν το γονίδιο δυσλειτουργεί, ο βολβός του ματιού μπορεί να αναπτυχθεί υπερβολικά, κάνοντας τα μακρινά αντικείμενα να φαίνονται θολά. Οι άνθρωποι που έχουν πολύ μεγάλη μυωπία (ποσοστό 2 - 3%), σύμφωνα με τους γιατρούς, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο απώλειας της όρασής τους, καθώς κάποια στιγμή ο αμφιβληστροειδής φακός μπορεί να ξεκολλήσει τελείως από το πίσω μέρος του ματιού τους ή μπορεί να προκληθεί πρόωρο γλαύκωμα.

Αν και ορισμένοι περιβαλλοντικοί παράγοντες παίζουν ρόλο (όπως η έλλειψη υπαίθριας δραστηριότητας και η θέα του ορίζοντα ή η συνεχής ενασχόληση με κοντινά αντικείμενα, όπως η ανάγνωση βιβλίου ή η χρήση οθόνης υπολογιστή), οι γιατροί δεν έχουν ακόμα κατανοήσει την αιτία και τον μηχανισμό εξέλιξης της μυωπίας, με συνέπεια η ιατρική να αδυνατεί μέχρι στιγμής να σταματήσει τη διαχρονική επιδείνωσή της.

Μια δεύτερη ολλανδική επιστημονική έρευνα, υπό την Καρολίν Κλαβέρ του Ιατρικού Κέντρου του πανεπιστημίου «Έρασμος» στο Ρότερνταμ, αποκάλυψε δύο ακόμα γονίδια που σχετίζονται με την μυωπία, ενώ είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν και πολλά άλλα που μένει να ανακαλυφθούν.

Γι’ αυτό, άλλωστε, μια μελλοντική γονιδιακή θεραπεία της μυωπίας θα ήταν πολύ δύσκολη, επειδή ίσως θα έπρεπε να αντιμετωπίσει παράλληλα πολλά «λανθασμένα» γονίδια. Και τα δύο «γονίδια της μυωπίας» που βρέθηκαν, βρίσκονται στο χρωμόσωμα 15.

Η ερευνητική αποστολή «Tara Oceans»-Ανησυχητικά τα συμπεράσματα από τη μελέτη της ωκεάνιας ζωής

Γράφει ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗΣ

Θα έπρεπε πια να είναι προφανές ότι η προστασία των ωκεανών, αλλά και των οργανισμών που ζουν μέσα σε αυτούς, είναι κάτι που μας αφορά όλους άμεσα, αφού από αυτήν εξαρτάται η συνολική ποιότητα της ζωής στον πλανήτη μας. Παραδόξως, αυτό το τεράστιο και εξαιρετικά σύνθετο οικοσύστημα έχει ελάχιστα μελετηθεί, μολονότι απειλείται από τις δραματικές κλιματικές αλλαγές και τη γενικευμένη οικολογική υποβάθμιση. Αυτό το κενό επιχειρεί, εδώ και ένα χρόνο, να καλύψει η διεθνής επιστημονική αποστολή «Tara Oceans» με το τριετές ταξίδι της στους ωκεανούς του πλανήτη. Για ακόμη μία φορά, η στήλη της επιστήμης της «Ε» έχει τη χαρά να φιλοξενεί τον Ερίκ Καρσεντί, πρωτεργάτη και γενικό συντονιστή αυτής της πολύ σημαντικής επιστημονικής έρευνας.

Ο πλανήτης Γη διαθέτει δύο «πνεύμονες» για την παραγωγή του πολύτιμου για τη ζωή οξυγόνου. Και μολονότι όλοι γνωρίζουν ότι ο πρώτος «πνεύμονας» συγκροτείται από τα χερσαία φυτά και τα δάση, πολύ λιγότεροι υποψιάζονται ότι οι ωκεανοί αποτελούν τον δεύτερο πολύτιμο «πνεύμονα» για τη ζωή στον πλανήτη μας: το ένα στα δύο μόρια οξυγόνου που αναπνέουμε παράγεται από θαλάσσιους μικροοργανισμούς που ζουν στους ωκεανούς.

Παρά τη σπουδαιότητά τους, ωστόσο, ελάχιστα πράγματα γνωρίζουμε για τη θέση των περισσότερων από αυτούς τους θαλάσσιους οργανισμούς στο γενεαλογικό δέντρο της ζωής, και ακόμη λιγότερα για την οικολογική λειτουργία τους. Δεδομένου μάλιστα ότι η ζωή πιθανότατα εμφανίστηκε αρχικά στους πρώτους ωκεανούς και εκεί άρχισε να εξελίσσεται και να διαφοροποιείται, το θαλάσσιο ζωικό περιβάλλον αναμένεται να αποδειχτεί αρκετά διαφορετικό από το χερσαίο περιβάλλον. Πρόκειται εξάλλου για ένα υγρό περιβάλλον χωρίς σαφή φυσικά σύνορα, μέσα στο οποίο οι οργανισμοί δεν «αισθάνονται» παρά μόνο ελάχιστα τη βαρύτητα. Τώρα, χάρη στο ερευνητικό πρόγραμμα «Tara Oceans», μπορούμε πλέον να θέτουμε ενδιαφέροντα ερωτήματα και κυρίως να έχουμε συγκεκριμένες απαντήσεις σχετικά με τους μηχανισμούς που ρύθμισαν την εξέλιξη των θαλάσσιων μικροοργανισμών.

Ως γνωστόν, οι ωκεανοί καλύπτουν τα δύο τρίτα της επιφάνειας της Γης και δεν φιλοξενούν μόνο τα ποικίλα είδη ψαριών, αλλά και τις τεράστιες εκτάσεις υγρών λειμώνων στους οποίους ζει το πλαγκτόν, καθώς και πολλοί άλλοι συμβιωτικοί μικροοργανισμοί. Αυτοί οι θαλάσσιοι μικροοργανισμοί, μέσω της φωτοσυνθετικής τους δραστηριότητας, αποτελούν μια πολύ σημαντική πηγή οξυγόνου, αλλά και μια τεράστια δεξαμενή αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Υπολογίζεται μάλιστα ότι απορροφούν περισσότερο από το μισό του επιβλαβούς CO2 που παράγεται πάνω στη Γη!

Ο στόχος λοιπόν του προγράμματος «Tara Oceans» είναι αφ' ενός να αποκαλύψει κάποια μυστικά της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, αφ' ετέρου να διερευνήσει την ιδιαίτερη φύση και έκφρασή της στους ωκεανούς της Γης. Ενώ ο απώτερος στόχος αυτού του φιλόδοξου ερευνητικού προγράμματος είναι να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα πώς εξελίχθηκε η βιοποικιλότητα κατά το παρελθόν και ενδεχομένως πώς θα εξελιχθεί στο άμεσο μέλλον υπό την επιρροή των σοβαρών κλιματικών και περιβαλλοντικών αλλαγών.

Στην αποστολή αυτή έχουν επιστρατευτεί ειδικοί από όλους τους επιστημονικούς κλάδους που σχετίζονται με τη μελέτη των ωκεανών: ωκεανογράφοι, βιολόγοι, γενετιστές και φυσικοί από τα πιο διακεκριμένα ευρωπαϊκά εργαστήρια θα συνεργαστούν στενά για να αναλύσουν τα πολύτιμα δεδομένα που θα συγκεντρώσει η θαλάσσια αποστολή. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι θα δημιουργηθεί χάρη στην αποστολή «Tara Oceans» μια δημόσια βάση δεδομένων με ελεύθερη πρόσβαση στον καθένα: η «Bio-bank». Περισσότερες πληροφορίες για την αποστολή «Tara Oceans» μπορεί να βρει ο αναγνώστης στην ιστοσελίδα: http://oceans.taraexpeditions.org/.

Με την ευκαιρία της επίσκεψης του Ερίκ Καρσεντί (Eric Karsenti) στην Ελλάδα αυτό το καλοκαίρι, είχαμε τη δυνατότητα να κουβεντιάσουμε μαζί του γύρω από ορισμένες σημαντικές πτυχές της επιστημονικής περιπέτειας που πριν από τρία χρόνια αποφάσισε να ξεκινήσει, εμπνεόμενος, όπως αφηγείται ο ίδιος, από το ταξίδι του Δαρβίνου. Η αποκλειστική συνέντευξη που μας παραχώρησε πραγματοποιήθηκε χάρη στην πολύτιμη βοήθεια και τη συμβολή της μοριακής βιολόγου Λαοκρατίας Λάκκα, προσωπικής φίλης του επιφανούς επιστήμονα από τα φοιτητικά τους χρόνια.

***Εχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από την ημέρα που ξεκινήσατε το ταξίδι έρευνας με το σκάφος «Tara». Θα θέλατε να κάνετε για τους αναγνώστες μας έναν σύντομο απολογισμό του πρώτου έτους του ταξιδιού σας;

Θα ήθελα να ξεκινήσω από την αρχική σύλληψη και τους στόχους αυτής της αποστολής.

Εδώ και είκοσι χρόνια έχουν γίνει αξιόλογες παρατηρήσεις από πάρα πολλούς θαλάσσιους σταθμούς, από πλοία και δορυφόρους, που έχουν αποκαλύψει την ποσοτική και ποιοτική σημασία της μικροσκοπικής ζωής των ωκεανών, της ποικιλότητας και του θεμελιώδους ρόλου της στη ρύθμιση του κλίματος και στην οργάνωση της τροφικής αλυσίδας των ωκεανών.

Από την πρώτη στιγμή αυτή η αποστολή θέλησε να είναι ένα πρόγραμμα συστηματικής απογραφής και μελέτης της μικροσκοπικής ωκεάνιας ζωής σε πλανητικό επίπεδο. Ενα φιλόδοξο ερευνητικό πρόγραμμα που επιπροσθέτως θα χρησιμοποιούσε τις νέες μεθοδολογίες της γονιδιακής αποκρυπτογράφησης, ώστε να μελετηθεί η βακτηριακή βιοποικιλότητα των ωκεανών. Η ανάγκη υλοποίησης αυτού του ερευνητικού προγράμματος είναι προφανής, αφού το μεγαλύτερο ποσοστό της μικροσκοπικής ζωής των ωκεανών παραμένει ελάχιστα γνωστό ή και εντελώς άγνωστο. Ειδικότερα, η λειτουργική δομή του μικροσκοπικού οικοσυστήματος δεν έχει σχεδόν ποτέ διερευνηθεί σε μεγάλη κλίμακα, και μολονότι από καιρό υπάρχουν τα απαραίτητα ερευνητικά εργαλεία, σπανίως, μέχρι πρόσφατα, χρησιμοποιήθηκαν με ολοκληρωμένο τρόπο.

Εν τω μεταξύ, εκφράζονται όλο και πιο έντονες ανησυχίες για τις σοβαρές και δυνητικά καταστροφικές επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην ισορροπία αυτών των θαλάσσιων μικροσκοπικών οικοσυστημάτων. Οι ανησυχίες αυτές αφορούν: τις συνέπειες που θα έχει για τη θαλάσσια ζωή η αύξηση της μόλυνσης των ωκεάνιων οικοσυστημάτων, την επίδραση των ιών σε πληθυσμούς από μονοκύτταρους οργανισμούς, όπως τα φύκη, και τις επιπτώσεις της αυξημένης θαλάσσιας οξύτητας στο νανοπλαγκτόν, που συγκροτείται από μονοκύτταρους οργανισμούς όπως τα κοκκολιθοφόρα.

Ξεκινήσαμε λοιπόν το μεγάλο ερευνητικό ταξίδι με το σκάφος "Tara" με σκοπό να δώσουμε κάποιες απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα. Ειδικότερα θέσαμε, από την αρχή, τους παρακάτω στόχους:

1) Να αναπτύξουμε ένα πιλοτικό ερευνητικό πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας για την κατανόηση της πολυπλοκότητας των μικροσκοπικών οικοσυστημάτων.

2) Να δοκιμάσουμε τις δυνατότητες εφαρμογής αυτού του προγράμματος σε οικοσυστήματα πλανητικών διαστάσεων.

3) Να ξεκινήσουμε μια παγκόσμια συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών ερευνητικών εργαστηρίων που εργάζονται τόσο πάνω στη φυσική των ωκεανών όσο και στη γονιδιωματική και τη βιοπληροφορική μελέτη των ωκεάνιων μικροοργανισμών, καθώς και στην οπτική ταυτοποίηση και την ποσοτικοποίηση των ειδών που αποτελούν το μικροπλαγκτόν και το νανοπλαγκτόν».

**Σε ποιο σημείο βρίσκονται σήμερα οι έρευνές σας;

«Η αποστολή μας έχει εκπληρώσει πλήρως τους βασικούς στόχους που είχαμε θέσει προγραμματικά για το πρώτο έτος. Το πλοίο ξεκίνησε στις 5 Σεπτεμβρίου του 2009 από τη Γαλλία και έφτασε στο Κέιπ Τάουν στις 16 Ιουλίου 2010, όπως ακριβώς προέβλεπε το πρόγραμμα. Και μάλιστα καταφέραμε να εκπληρώσουμε τους κύριους στόχους που είχαμε θέσει. Οπως, για παράδειγμα, τη λεπτομερή καταγραφή και ερευνητική διερεύνηση του οικοσυστήματος του πλαγκτόν και των κοραλλιών, τη συστηματική δημοσίευση και κυρίως την εκλαΐκευση των ερευνών μέσω ενός εβδομαδιαίου περιοδικού και μιας ραδιοφωνικής εκπομπής. Τέλος, την προετοιμασία τεσσάρων ντοκιμαντέρ, διάρκειας 52 λεπτών το καθένα, σχετικά με τα ωκεάνια οικοσυστήματα των κοραλλιών, καθώς και ενός εκπαιδευτικού προγράμματος -μέσα από δημοσιεύσεις και περιοδικά- ειδικά φτιαγμένου για μαθητές, το οποίο ήδη παρουσιάζεται στο Παρίσι, στο Μουσείο Βιλέτ, και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της αποστολής μας ήταν να καταφέρουμε να συγκεντρώσουμε δείγματα οργανισμών -από τους ιούς μέχρι τα ψάρια (συμπεριλαμβανομένων των πρωτίστων και των βακτηρίων)- και να συλλέξουμε για όλα αυτά ακριβή ωκεανογραφικά δεδομένα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα πρωτόκολλα για την υλοποίηση της εν λόγω δειγματοληψίας δεν είχαν συγκροτηθεί εξ αρχής, όταν ξεκινήσαμε το ταξίδι μας, δεδομένου ότι το πλήρωμα είναι μικρό, 5 επιστήμονες και 6 ναυτικοί. Συνεπώς τους τρεις πρώτους μήνες επικεντρωθήκαμε αποκλειστικά στον καθορισμό αυτών των ερευνητικών πρωτοκόλλων και στο πώς θα πρέπει να γίνεται η δειγματοληψία.

Σήμερα έχουμε οργανώσει ένα αυστηρό πρόγραμμα δειγματοληψίας με "βασικούς πρωτεύοντες σταθμούς" και "επιμέρους δευτερεύοντες σταθμούς" για τη συλλογή των δεδομένων και για τη διατήρηση και μεταφορά των δειγμάτων. Μέχρι σήμερα υπήρξαν 66 σταθμοί και τα δείγματα βρίσκονται τώρα στην Χαϊδελβέργη (στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας), στο Ροσκόφ, στη Βαρκελώνη, στο Παρίσι, στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας.

Για κάθε σταθμό έχουν καταγραφεί και έχει γίνει η ποσοτικοποίηση των ιών, των βακτηρίων, των πρωτίστων και του πλαγκτού, και έχουν συλλεχθεί δείγματα από τρία διαφορετικά βάθη. Επίσης, έχουν καταγραφεί λεπτομερώς όλες οι σχετικές ωκεανογραφικές παράμετροι, όπως η θερμοκρασία των υδάτων, η οξύτητα, η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα, η συγκέντρωση οργανικών ουσιών κ.ο.κ.

Τα βιολογικά δείγματα υποβάλλονται σε μεθόδους ανάλυσης της μοριακής βιολογίας, αλλά και σε μεταγονιδιωματική και μεταπρωτεωμική ανάλυση.

Στο τέλος του μήνα, στις 29 Σεπτεμβρίου, τα μέλη της ευρύτερης επιστημονικής ομάδας που εργάζονται σε αυτές τις έρευνες θα συναντηθούμε στο Παρίσι, για να συνοψίσουμε τα μέχρι σήμερα δεδομένα και να συζητήσουμε για το μέλλον των ερευνών μας».

***Το πρόγραμμα «Tara Oceans» εμπλέκεται άμεσα και συμμετέχει ενεργά στον αγώνα για την προστασία του περιβάλλοντος. Ομως, η παγκόσμια καταστροφή του περιβάλλοντος δεν συνδέεται με την ολοφάνερη παρακμή των δημοκρατικών αξιών στις οικονομικά αναπτυγμένες χώρες;

«Πράγματι, το ερευνητικό πρόγραμμα "Tara Oceans" συμμετέχει στον αγώνα για την προστασία του περιβάλλοντος τόσο μέσω της παραγωγής νέας γνώσης όσο και μέσω της εκπαίδευσης και πληροφόρησης του ευρύτερου κοινού σχετικά με την ομορφιά, την πολυπλοκότητα και τη στενή αλληλεξάρτηση όλων των συστημάτων ζωής του πλανήτη μας.

Οσον αφορά το εξαιρετικά επίκαιρο στις μέρες μας ζήτημα της δημοκρατίας, θεωρώ ότι τα προβλήματα που σχετίζονται με το περιβάλλον προκύπτουν από την απόσταση και τον αυθαίρετο διαχωρισμό τής επινόησης από τη χρήση της τεχνολογίας. Η μεγάλη ταχύτητα με την οποία οι επιστημονικές ανακαλύψεις μετατρέπονται σε τεχνολογία ευθύνεται για την εμφανή αδυναμία των κοινωνιών μας να διαχειριστούν τα προϊόντα της τεχνοεπιστήμης προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Είναι βέβαια προφανές ότι μόνο τα δημοκρατικά καθεστώτα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ορθολογικά αυτά τα προβλήματα και να δράσουν αποτελεσματικά.

Ωστόσο, η ίδια η αρχή του οικονομικού συστήματος μέσα στο οποίο ζούμε, και το οποίο βασίζεται στην τυφλή οικονομική ανάπτυξη και την υπέρμετρη κατανάλωση, οδηγεί στην παγκοσμιοποίηση των αρχών της αγοράς και μοιραία στον εκφυλισμό του περιβάλλοντος. Αυτή ακριβώς η οικονομικά αδιέξοδη και οικολογικά τυφλή παραγωγική υπερδραστηριότητα ευθύνεται για τις μαζικές τροποποιήσεις της χημείας του πλανήτη και συνεπώς για τη δραματική καταστροφή της δυναμικής οικολογικής ισορροπίας που συντηρεί τη ζωή στη Γη. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, απαιτείται μια βαθύτερη γνώση της λειτουργίας του οικοσυστήματος· και το πρόγραμμα "Tara Oceans" συνιστά ένα μικρό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση».

Ποιος είναι ο Eric Karsenti

Διευθυντής έρευνας του τμήματος κυτταρικής βιολογίας και βιοφυσικής στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (EMBL) στη Χαϊδελβέργη, ένα από τα σημαντικότερα διεθνώς κέντρα έρευνας στο πεδίο της μοριακής βιολογίας. Ταυτόχρονα είναι διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) και μέλος της γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στις βιολογικές επιστήμες, έκανε το διδακτορικό του το 1979 στο Ινστιτούτο Παστέρ στο Παρίσι, όπου εργάστηκε στο περίφημο τμήμα ανοσοβιολογίας, την εποχή που διευθυντής του τμήματος αυτού ήταν ο επιφανής Ελληνας ανοσολόγος Στρατής Αβραμέας, δάσκαλος και μέχρι σήμερα φίλος του.

πηγη -Ελευθεροτυπία

Το πρώτο ταξίδι στον Ήλιο σχεδιάζει η ΝASA

Tο πρώτο της ταξίδι στον ήλιο σχεδιάζει να πραγματοποιήσει μέχρι το 2018 η NASA με στόχο να ανακαλύψει άγνωστες μέχρι σήμερα λεπτομέρειες για την ατμόσφαιρά του αλλά και να συλλέξει δείγματα από το περιβάλλον του.

Στο πλαίσιο της αποστολής Solar Probe Plus, ένα διαστημόπλοιο θα τεθεί σε τροχιά στην εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου, με σκοπό να παίρνει διαρκώς δείγματα που αφορούν στην ατμόσφαιρα και την ακτινοβολία.

Βασικός του στόχος είναι να ανακαλύψει γιατί η ατμόσφαιρα του Ήλιου είναι πιο ζεστή από την επιφάνειά του και το τι προκαλεί "ηλιακούς ανέμους" που επηρεάζουν το υπόλοιπο ηλιακό σύστημα.

Το διαστημικό σκάφος, βέβαια, μπορεί να φτάσει μόνο σε απόσταση περίπου τεσσάρων εκατομμυρίων μιλιών από τον Ήλιο, αλλά θα είναι η πιο κοντινή απόσταση που θα έχει καταφέρει να φτάσει η NASA.

Ακόμη και σε τέτοια απόσταση, το σκάφος θα πρέπει να αντέξει την έντονη ακτινοβολία και τη θερμοκρασία που θα ξεπερνά τους 1.400 βαθμούς Κελσίου.

Το φωτογραφικό αρχείο της NASA διαθέσιμο στο διαδίκτυο

Ύστερα από πενήντα χρόνια προσπαθειών για την κατάκτηση του διαστήματος, η NASA προσφέρει στους χρήστες του διαδικτύου δωρεάν όλο το φωτογραφικό αρχείο της.

Η ΝΑSA μόλις δημιούργησε ένα λογαριασμό Flickr όπου αρχειοθετεί το υλικό της. Μέρος του αρχείου της ήταν ήδη διαθέσιμο στην ιστοσελίδα NASAimages.org, αλλά υπό προϋποθέσεις και περιορισμούς.

Οι αρχαίοι Ελληνες είδαν πρώτοι τον κομήτη Χάλεϊ

Οι αρχαίοι Ελληνες ήταν αυτοί που πρώτοι είδαν τον κομήτη Χάλεϊ, σχεδόν δυόμισι αιώνες νωρίτερα από την πρώτη μέχρι σήμερα καταγραφή της ύπαρξής του από τους Κινέζους.

Αυτό υποστηρίζουν δύο επιστήμονες, οι οποίοι δημιούργησαν το μοντέλο του περάσματος του Χάλεϊ και δημοσιεύουν τη μελέτη τους στην επιθεώρηση «New Scientist». Διαπιστώνουν, επίσης, ότι, έχοντας κάνει σωστές παρατηρήσεις, ο Αναξαγόρας πρόβλεψε ουσιαστικά την πτώση του μετεωρίτη και «θα πρέπει να αναγνωριστεί ως ο αστέρας της ελληνικής αστρονομίας». Ο αστρονόμος Ερίκ Χιντζ και ο φιλόσοφος Ντάνιελ Γκρέαμ, του πανεπιστημίου της Γιούτα, «Μπρίγκαμ Γιανγκ», μελέτησαν προσεκτικά τις μαρτυρίες των αρχαίων, που έλεγαν ότι ο κομήτης ήταν ορατός για περίπου 75 ημέρες το καλοκαίρι του 466 π.Χ. Χρονικά, οι αρχαίοι Ελληνες τον είδαν περίπου την ίδια περίοδο με την πτώση ενός μετεωρίτη, μεταξύ 468 π.Χ. και 466 π.Χ., στη Βόρεια Ελλάδα. Ο τεράστιος βράχος, μάλιστα, γράφουν χαρακτηριστικά οι Χιντζ και Γκρέαμ, «ήταν τουριστική ατραξιόν για πάνω από 500 χρόνια». Η πτώση του μετεωρίτη δεν συνδέεται απαραίτητα με το πέρασμα του κομήτη, αν και είναι πιθανό ο κομήτης να έβγαλε έναν αστεροειδή από την πορεία του και τμήμα του να έπεσε τελικά στη Βόρεια Ελλάδα. Αναφορικά με την ταυτότητα του κομήτη που είδαν οι αρχαίοι Ελληνες, οι ερευνητές δεν μπορούν να τεκμηριώσουν ότι επρόκειτο για τον Χάλεϊ. Ομως, όπως λέει ο Γκρέαμ, «η θέαση τόσο μεγάλων κομητών είναι σπάνια, οπότε ο Χάλεϊ είναι "ο ισχυρός υποψήφιος"». Οσο για τον Αναξαγόρα, «η είδηση», λένε οι μελετητές, «είναι πως είχε δίκιο» όταν, βασιζόμενος στην παρατήρηση ηλιακής έκλειψης του 478 π.Χ., κατέληξε στο συμπέρασμα πως η φυγόκεντρος μπορεί να ρίξει στη Γη «βαριές, βραχώδεις μάζες», δηλαδή μετεωρίτες.


ΕΡΣΗ ΒΑΤΟΥ (Πηγές: www.newscientist.com, BBC)

Οι φυσικοί νόμοι ισχύουν πράγματι σε όλο το Σύμπαν;

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

Του ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗ

 Η ομοιογένεια και η ομοιομορφία των κοσμολογικών σταθερών σε κάθε εποχή και σημείο του Σύμπαντος έχουν, κατά καιρούς, προκαλέσει σφοδρότατες διαμάχες μεταξύ των κοσμολόγων.

Οι πιο φανατικοί οπαδοί τις σταθερότητας και της καθολικότητας των βασικών φυσικών νόμων, και άρα της διαχρονικής ισχύος των ίδιων φυσικών σταθερών, έφτασαν στο σημείο να υποστηρίξουν την ύπαρξη μιας «ανθρωπικής αρχής». Ούτε λίγο-ούτε πολύ, αυτή η τελεολογική «αρχή» διατείνεται ότι όλο το Σύμπαν είναι όπως είναι για να μπορούμε να υπάρχουμε εμείς οι άνθρωποι και να το παρατηρούμε!

Αν, για παράδειγμα, ισχυρίζονται οι οπαδοί της μυστικιστικής «ανθρωπικής αρχής», η ισχυρή πυρηνική δύναμη είχε μια έστω και ελάχιστα διαφορετική τιμή, αν π.χ. ήταν λίγο πιο ασθενής, τότε οι πυρήνες των ατόμων που σχηματίζονται στα άστρα θα διαλύονταν αμέσως και κανένα χημικό στοιχείο δεν θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει και συνεπώς καμιά αστρονομική δομή. Αν πάλι, υποστηρίζουν, η λεγόμενη «σταθερά της δομής άλφα», η οποία συσχετίζει μεταξύ τους τις διάφορες ηλεκτρομαγνητικές σταθερές, είχε έστω και ελάχιστα μεγαλύτερη ή μικρότερη τιμή, τότε τα αστέρια δεν θα μπορούσαν να παράγουν άνθρακα και οξυγόνο, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να δημιουργηθεί καμία μορφή ζωής, τουλάχιστον όπως τη γνωρίζουμε.

Ομως, πρόσφατα αποτελέσματα μιας έρευνας που έγινε στο Πανεπιστήμιο του New South Wales (UNSW), στο Σίδνεϊ, φαίνεται να δείχνουν ότι, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, η τιμή της «σταθεράς άλφα» ήταν ελαφρά διαφορετική, σε διαφορετικά σημεία του Σύμπαντος. Αν αυτές οι παρατηρήσεις είναι ακριβείς, τότε η σταθερά που ρυθμίζει τη λεπτή δομή του Σύμπαντος αλλάζει όχι μόνο στον χρόνο αλλά και στον χώρο!

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον φυσικό John Webb, και μια πρώτη συνοπτική παρουσίασή της βρίσκεται στον δικτυακό τόπο arXiv. Οι παρατηρήσεις αυτές προέκυψαν από την ανάλυση των δεδομένων που κατέγραψαν δύο ισχυρά τηλεσκόπια, το Keck - Mauna Kea στη Χαβάη και το VLT (Very Large Telescope) στη Χιλή. Χάρη σε αυτά τα τηλεσκόπια παρατηρήθηκαν πάνω από 100 κβάζαρ, δηλαδή τεράστιοι γαλαξίες που σχηματίστηκαν τις πρώτες «στιγμές» της εξέλιξης του Σύμπαντος.

Μετρώντας και αναλύοντας το φάσμα της ακτινοβολίας που φτάνει ώς εμάς από αυτά τα αρχαιότατα κβάζαρ, οι Αυστραλοί ερευνητές κατάφεραν να συλλέξουν πολύτιμα δεδομένα σχετικά με τη συχνότητα εκπομπής της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που εκπέμφθηκε από αυτά τα γιγάντια κβάζαρ πριν από περίπου 10 δισεκατομμύρια χρόνια. Συνδυάζοντας μεταξύ τους τις παρατηρήσεις από τα δύο τηλεσκόπια, που παρακολουθούσαν δύο εκ διαμέτρου αντίθετα σημεία του Σύμπαντος, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τιμή της σταθεράς άλφα δεν είναι σταθερή αλλά μεταβάλλεται, έστω και ελάχιστα, στον χρόνο και τον χώρο.

Αν αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και από άλλες παρατηρήσεις, τότε είναι σαφές ότι θα πρέπει να αναθεωρήσουμε πολλές από τις σημερινές βεβαιότητες της Φυσικής.

Γιγαντιαίος θαλάσσιος ενεργειακός «έλικας»

Στο πλαίσιο ενός διαγωνισμού για τον σχεδιασμό της μεγαλύτερης και αποδοτικότερης ανεμογεννήτριας που έχει δημιουργηθεί ως σήμερα, βρετανοί ειδικοί κατέθεσαν τη δική τους πρόταση για τη λεγόμενη Αerogenerator.

Η τεράστια ανεμογεννήτρια που δημιούργησαν μηχανικοί της βρετανικής εταιρείας Wind Ρower σε συνεργασία με αρχιτέκτονες του αρχιτεκτονικού ομίλου Grimshaw και ειδικούς από το Πανεπιστήμιο του Κράνφιλντ και τις εταιρείες Rolls Royce, Αrup, ΒΡ και Shell, μοιάζει με φύλλο σφενδάμου που παραπέμπει στο λατινικό γράμμα «V» και θα μπορούσε να τοποθετηθεί μέσα στη θάλασσα.

Σύμφωνα με τους πρώτους υπολογισμούς, το μήκος της από τη μία άκρη ως την άλλη θα φθάνει τα 275 μέτρα, ενώ κατά την περιστροφή γύρω από τον άξονά της η κολοσσιαία κατασκευή θα έχει τη δυνατότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνολικής ισχύος ως και 10ΜW. Το μέγεθος της Αerogenerator ενδεχομένως να μπορεί να μεγαλώσει τόσο ώστε να είναι εφικτή η παραγωγή ενέργειας που θα ξεπερνά τα 20ΜW.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο γιγαντιαίος θαλάσσιος ενεργειακός «έλικας» θα μπορούσε να είναι έτοιμος προς λειτουργία το 2013.

Το σολάριουμ συνδέεται με το μελάνωμα

Σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι επιστήμονες σε όσους επιλέγουν το τεχνητό μαύρισμα, γνωστό ως σολάριουμ, δεδομένου ότι συνδέεται στενά με το μελάνωμα.

Στην Αυστραλία εντοπίζονται πάνω από 10.000 περιπτώσεις πασχόντων από μελάνωμα το χρόνο, από τους οποίους οι 1.300 πεθαίνουν.

Το μελάνωμα είναι το τρίτο πιο κοινό είδος καρκίνου στην Αυστραλία, έχει δε διαπιστωθεί ότι προσβάλει, σε μεγαλύτερο αριθμό, νέους.

Σύμφωνα με τριετή έρευνα την οποία διεξήγαγε η ερευνήτρια και καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, Δρ. Αν Καστ (Dr Anne Cust), προσπαθώντας να εντοπίσει τη σχέση μεταξύ τεχνητού μαυρίσματος με τη μέθοδο του σολάριουμ και μελανώματος, σε άτομα κάτω των 40 χρόνων, διαπιστώθηκε ότι, τα τρία τέταρτα των περιπτώσεων μελανώματος σε άτομα ηλικίας 18-29 οφείλονται στην τεχνητή ηλιοθεραπεία με σολάριουμ, ενώ ο κίνδυνος μελανώματος διπλασιάζεται σε άτομα κάτω των 20 χρόνων.

Η εν λόγω έρευνα στην οποία πήραν μέρος 1.100 άτομα, από τη Μελβούρνη, το Σίδνεϊ και τη Βρισβάνη, διεξήχθη από επιστήμονες των Πανεπιστημίων Μελβούρνης και Σίδνεϊ, το Ινστιτούτο Μελανώματος, το Αντικαρκινικό Συμβούλιο Αυστραλίας και τα αντίστοιχα Αντικαρκινικά Συμβούλια Βικτώριας και Κουηνσλάνδης.

Η Dr Cust δήλωσε αναφορικά: «Εξετάσαμε νεαρά άτομα τα οποία έκαναν σολάριουμ και έπασχαν από μελάνωμα, καθώς και άλλα τα οποία ήταν υγιή. Επίσης, εξετάστηκαν και συγγενείς τους, δεδομένου ότι στην έρευνα αυτή λαμβάνεται υπόψη και ο κληρονομικός παράγοντας.

Εκείνο που διαπιστώσαμε είναι ότι η χρήση του σολάριουμ συνδέεται με αυξημένη επικινδυνότητα της προσβολής από μελάνωμα. Επίσης ότι, ανεξάρτητα από την ηλικία, είναι πλέον βέβαιο ότι ο κίνδυνος αυξάνεται με τη συχνότητα που εκτίθεται το άτομο στο σολάριουμ.

Το ένα τέταρτο των νεαρών ατόμων με μελάνωμα που πήραν μέρος στην έρευνα, είχαν χρησιμοποιήσει αυτόν τον τρόπο μαυρίσματος κατά μέσο όρο δέκα φορές, ενώ ορισμένοι περισσότερες. Ατομα τα οποία χρησιμοποιούν το σολάριουμ 10 φορές, διατρέχουν δύο φορές μεγαλύτερο κίνδυνο, από εκείνους που δεν το έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ, να προσβληθούν από μελάνωμα

Θα πρέπει, επίσης, να γίνει γνωστό ότι οι υπεριώδεις ακτίνες που εκπέμπει το σολάριουμ είναι τουλάχιστον πέντε φορές ισχυρότερες από αυτές που εκπέμπει ο ήλιος. Δυστυχώς, οι περισσότεροι που χρησιμοποιούν το σολάριουμ δεν είναι καλά πληροφορημένοι ή δεν διαβάζουν τα ψιλά γράμματα, όταν υπογράφουν το συμφωνητικό».

Η ίδια θα πει ότι «υπάρχει μεγάλη ανάγκη να πληροφορηθούν οι ενδιαφερόμενοι για τον κίνδυνο που διατρέχουν, αν επιλέξουν αυτόν τον τρόπο μαυρίσματος».

Σημειώνεται ότι η κυβέρνηση της Βικτώριας έχει επιβάλλει νέους κανονισμούς από τον Φεβρουάριο του 2008, σύμφωνα με τους οποίους εκείνοι οι οποίοι προσφέρουν τα σολάριουμ, θα πρέπει να προειδοποιούν τους πελάτες τους για τον πιθανό κίνδυνο που διατρέχουν και να τους υποβάλουν σε εξέταση του δέρματος. Θα πρέπει, φυσικά, να έχουν σχετική άδεια. Εκείνος ο οποίος θα παραβεί αυτούς τους κανόνες, διατρέχει τον κίνδυνο να πληρώσει πρόστιμο μέχρι και ενός εκατομμυρίου.

Ατομα ηλικίας 15 χρόνων και κάτω απαγορεύεται να κάνουν σολάριουμ, ενώ οι ηλικίας 17-18 χρόνων θα πρέπει να έχουν την άδεια των γονέων τους.